herfst

Vroeger was de herfst mijn lievelingsseizoen: ik hield van de kleuren, de geuren en de sfeer. Nu hou ik daar nog steeds van, maar voor ik er aan toen ben om definitief afscheid te nemen van de zomer, moet ik wel een dag of wat, misschien wel weken wennen. Ik wil nog niet dat we korte dagen krijgen, ik wil nog 's avonds in de tuin kunnen, ik wil gewoon herfst, maar dan met lange dagen. Bestaat dat ergens?
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Autumn used to be my favourite season: the colours, the smells, the cosyness. I still love these, but each year it seems like I need more time to really say goodbye to summer and start enjoying autumn. I don't want the short days, I want to be able to run or garden in the evening. Isn't there a place on our earth where there's autumn with long days?

Duurzaamheidsupdate: Het gaat goed! Ik eet nu echt al een hele tijd geen vlees (tenzij ik er niet onderuit kom, fatsoenshalve) en ja, daar voel ik me eigenlijk steeds beter bij. Helemaal nu ik de documentaire Cowspiracy heb gezien, ook op Netflix. Hierin wordt erg duidelijk en interessant uitgelegd wat het verband is tussen de veeteelt en het milieu. Het effect dat het heeft op ontbossing, droogte en een algemeen gebrek aan grond en grondstoffen is enorm en het levert de grootste bijdrage aan de opwarming van de aarde: groter dan alle vervoerssectoren bij elkaar!

Een paar oneliners troffen mij diep:

Als je een hamburger eet, kun je twee maanden douchen (over de hoeveelheid water die een koe in zijn leven drinkt om groot en dik te worden, zodat ie geslacht kan worden voor ons vlees).

Als je echt om de natuur geeft, kun je het je niet meer veroorloven om vlees te eten

Van 1 ha grond kun je 2 vleeseters voeden tegenover 50 veganisten (over dat overbevolking niet echt het probleem is, maar de manier waarop alle mensen zich voeden, namelijk op basis van dierlijke producten.

Ik ben ook nog op pad geweest met een collega van mij: zij is veganist en is dat geworden naar aanleiding van deze docu. Ik heb veel van haar geleerd en interessante gesprekken gevoerd, en vindt veganistisch eten nu in ieder geval niet meer iets wereldvreemds, of compleet onhaalbaar. Maar in 1x om zie ik voorlopig niet gebeuren. Wel heb ik erg veel aan de sites van de Groene Meisjes en de veganchallenge.nl met erg lekkere recepten. En in dit artikel van de Volkskrant, staat in het kader soja en milieu nog even haarfijn uitgelegd dat de grootste soja-eters nog steeds koeien, kippen en varkens zijn en niet vegetariërs.

En iets heel anders, maar ook iets dat me bezig hield: al die bussen shampoo die er door gaan. Nu heb ik een Lush shampoobar gekocht: ik heb mijn haar blij gemaakt en nu veel minder afval. De enige die misschien protesteert is misschien mijn portemonnee, maar ja, vlees is ook duur en daar bespaar ik dan weer op. En tot nu toe doe ik al wel heel lang met dat zeepje.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Sustainibility update
It's going really well. Not eating meat isn't hard at all, except for the occasional occasion in which I find it hard to say 'no' or get served meat. I have to think more and harder about what to cook, but I like the end results better and I really feel better in general. Especially now that I saw the documentary Cowspiracy, the sustainibility secret. In this documentary it's really well explained what the linkages are between the meat industry and deforestation, droughts and general depletion of resources. A few one liners really hit me:

Eating a burger costs the same amount of water as showering for two months (about the amounts of water that are necessary to raise and feed a cow and finally serve some people with their meat)

If you actually care about nature, you really can't afford to eat meat anymore

Of 1 ha of  agricultural land you can feed 50 vegans or 2 meat eaters. (overpopulation isn't really the problem, but all the animal based products they are eating is)

And to decrease the use of shampoos and plastic I bought a Lush soap bar. Wow, that really is something! My hair isn't as fluffy anymore, it smells great and an anormous decrease in plastic packaging. 

op weg naar duurzaam - stap 0,5

Duurzamer leven is voor mij belangrijk, ik wil echt de aarde mooier achterlaten, onder andere voor de mensjes hierboven.
Maar echt dingen veranderen vind ik moeilijk. Ik heb al verteld dat ik zo min mogelijk vlees wil eten. Om mij nu te dwingen om er eens wat serieuzer werk van te maken, wil ik wat stappen delen, zodat ik er op aangesproken kan worden. (Maar dat wil ik natuurlijk niet echt, erop aangesproken worden, want dan is het ook meteen weer afgelopen met dit soort geschrijf ;-)

Neem nu het probleem van afval. Ik doe erg mijn best om zo min mogelijk afval te maken. Woorden zijn makkelijker dan daden, dus op papier en op het scherm ben ik heel bewust: ik lees daar wel eens wat over en sluit ik mij aan bij facebookgroepen als zero waste en weg met plastic. Maar daar raak ik, naast enorm geïnspireerd, ook zo ontmoedigd van. Zo was ik bijvoorbeeld mijn haar met shampoo. Dat doen wel meer mensen, dat weet ik toevallig, maar al die shampoo zit in plastic flesjes. En in die shampoo of tandpasta of scrubgels zitten soms ook nog weer microbeads, ook weer van plastic. Maar wat is dan het alternatief? Niet je haar wassen en dreadlocks kweken vind ik persoonlijk een optie voor mensen die BoB M. heten. Emily-Jane Lowe-Townley weet daar wat op: zij wast haar haar met baking soda, nadat ze eerst het toilet heeft geschropt met baking soda, het tapijt heeft gereinigd met baking soda en overheerlijke koekjes heeft gebakken met baking soda. Hoe kun je je nou meten met een vrouw die geen schoonmaakproducten meer koopt in plastic verpakkingen, maar grootverpakkingsdozen van verantwoord karton vol met baking soda in huis haalt?  En drie kinderen heeft en toch maar 1 zakje afval in de maand produceert? En daarnaast ook nog eens rondloopt met prachtig glanzend haar?

Vol realiteitszin besefte ik mij dat dit nog 10 fases verder is en ook dat elke stap er eentje is. Als ik al zou beginnen met het weigeren van plastic tasjes, ben ik al verder dan ik was. In die eerste fase bevind ik mij nu al maanden, en verder kom ik ook nog niet. Ik leg het uit. Bij elke winkel moet je verdraaid snel zijn, want voor je het weet zitten je aankopen in een tasje. En elke keer moet je je zelf verantwoorden door te zeggen: Nee, dank U, voor mijn geen plastic tasje. Dat doe ik wel, want hee, ik heb mij aan deze actie verbonden, dus dan hou ik vol ook. Zelfs als dat betekent dat ze het tasje verfrommelen en, niet voor de volgende klant gebruiken, maar direct weggooien. Op een dag was ik er zo zat van, telkens 'Nee' te moeten zeggen, met het risico op een geïrriteerde blik van de mevrouw achter de kassa, dat ik mij eens flink vervatte en een mail stuurde aan de klantenservice van zowel de HEMA als de Kruidvat. Vriendelijk, waar mogelijk luchtig en met hier en daar een grapje zette ik mijn situatie uiteen. Want ik wil geen fanaticus zijn en ook geen zeur en al helemaal geen geitenwollensokker dan wel een activist. En dat ik het zo fijn zou vinden als de medewerkers mij niet automatisch een tasje aan zouden bieden, maar mij er zelf om zouden laten vragen. Of geen plastic meer weggeven, maar verkopen, nog beter. En prompt kreeg ik twee mailtjes terug. Hoera!

En als U zich nou verheugd op een blijde uitkomst aan dit verhaal, moet ik U teleurstellen. Die mailtjes zitten nu al 9 maanden ongeopend in mijn inbox. Want ik durf ze niet te lezen. Ik heb al op verschillende manieren bedacht wat hun antwoord zal zijn:

1. Ach mevrouwtje, zeurt U nou toch niet zo, wat maken die paar plastic tasjes nou uit? Het is trouwens ook nog eens gerecycled plastic en al die bomen die gekapt worden voor papier, dat is vast veel erger.
2. Mevrouw, U bent een heldin! Dat U dit idee niet eerder heeft aangedragen, hier maken we meteen werk van. 
3. Wij zullen onze medewerkers er direct op aan spreken, wat een wanvertoning. Dit is niet ons beleid, maar toevallig werken alle medewerkers die U bent tegen gekomen, niet hieraan mee. Het is absoluut in strijd met ons uitermate milieuvriendelijk en maatschappelijk verantwoord ondernemen.

De angst is gewoon te groot dat het antwoord 1 is. Dus laat ik de mailtjes lekker dicht. Maar loop ik al wel een tijd met opvouwbare en herbruikbare tasjes die je telkens weer kan gebruiken. Raden waar ze van gemaakt zijn? Een of ander synthetisch stofje, ook met ruwe olie als grondstof. Ach, wie weet haak ik ooit van gerecyclede wol mijn eigen tasjes. Maar dit was stap 0,5. Op naar de volgende.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
My story about the road to living more sustainably. That I don't want to have to say 'no' each time I'm in a store and they try to put my purchases in a plastic bag. If you want a full translation, just let me know. I'm working on it.

Ghana - part II

Het is al even geleden dat ik in Ghana deel I heb beschreven hoe dingen voor mij minder vanzelfsprekend aan het worden zijn en ik niet meer gewoon door wil, levend op veel te grote ecologische voet.

Inmiddels kan ik blij vertellen dat ik in ieder geval een paar dingen aan het veranderen ben. Wat voor mij de grootste verandering is, is dat ik nu zo min mogelijk vlees eet. Ja, zegt U, slappe hap: 'zo min mogelijk'. Maar begrijp me goed: ik moet van heel ver komen. Ik stam uit een oer-Hollandse, bij vlagen ook behoorlijk Bourgondische cultuur, waarbij ik zelf lange tijd alleen iets met koolhydraten en vlees at. Groente was voor mij, nu ja, iets wat ik moest eten, maar wat eigenlijk oneetbaar was, tenzij je door het leven ging met lange oren en een pluisstaart. Op kamers gaan heeft mij goed gedaan: ik zag voor het eerst vegetariërs in het wild, ook zij bleken min of meer gewone mensen en leerde ik zelf ook dat het niet altijd gewaardeerd wordt, als je vraagt of iemand de groente uit de macaroni wil houden, zodat ik mijn favoriete eten, elleboogjes, gehakt en ketchup, kon fabriceren.
Nog steeds vind ik vlees lekker, maar als iemand mij een jaar (of wat) geleden had verteld dat het mij nu zo makkelijk af gaat om geen vlees meer te eten, had ik hem of haar flink uitgelachen. Ik had een offer verwacht, maar eerlijk gezegd ontdek ik vooral leuke, nieuwe gerechten en de voordelen van niet op de bacteriën van rauw vlees te hoeven letten.
En dan nu het: 'zo min mogelijk'-deel. Dat zit zo: als iemand zijn best doet om voor mij te koken, ga ik niet alle vleesjes eruit vissen en bij Zus op het bord leggen (al zou zij dat helemaal niet erg vinden: zij is mijn vroegere mij, wat eten betreft). Ook vind ik het lastig om het de kindjes op te leggen, dus bak ik nog heus nog wel een hamburger voor ze.

En waarom dan nu de foto's van Ghana erbij? Ghana was een beetje een keerpunt voor mij, al is het hele bewustwordingsproces meer een flauwe bocht voor mij dan een radicale 180 graden omkeer. Chocola is een volgende stap, maar ik ben bang nog niet een voor op de korte termijn. Ik vind het zo lekker en het wordt in grote hoeveelheden bij ons in huis geconsumeerd. In de foto's zie je een beetje hoe de bonen geteeld worden. En dit zijn dan nog de mensen die niet op een grote plantage gedwongen te worden, maar ook deze boeren verdienen niet veel meer dan 1 euro per dag. Tony Chocolonely legt het hier heel goed uit. En in dit filmpje proeft een boer uit Ivoorkust voor het eerst chocola: hij weet niet eens, dat dat het eindproduct is: hij krijgt per onze reep van 2,50 een bedrag van 0,12 ct uiteindelijk.  Nu staat er op de meeste repen wel UTZ certified of Rainforest Alliance, maar er is nog veel mis in de cacaowereld.

Nee, mijn volgende stap is misschien iets met kleding, goed geproduceerd of tweedehands, of plastic tasjes weren uit mijn leven. Wie weet. Het is een bijzondere weg, op zoek naar duurzaam, maar tot nu vind ik hem heel interessant. Nu moet ik alleen mijn kindjes (en wellicht nog anderen in mijn omgeving) er nog van overtuigen dat vegetariër zijn geen enge ziekte is of tenminste iets van tijdelijke aard.

En nog even voor de duidelijkheid: mijn belangrijkste reden om dit te doen is niet eens voor de dieren zelf, ook al worden ze onder barre omstandigheden gehouden om op ons bordje te belanden. Het gaat me er vooral om dat er enorme hoeveelheden land nodig zijn om een klein beetje vlees te produceren, terwijl met die hoeveelheden land, enorm veel mensen voorzien konden worden van groenten en fruit. En hier las ik dat 18% van de broeikasgassen wordt veroorzaakt door de veeteelt.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
It's been while since I described in Ghana - part I that ordinary daily things are not as normal to me as they used to be and that I don't want to keep on living, leaving an enormous ecological footprint behind.

I'm happy to tell you that indeed something has changed. I'm eating as litlle meat as possible. I wouldn't go as far as calling myzelf a vegetarian, but at least I've come a long way. I originate from a family in which no meals existed without meat, and for me I even preferred the veg-less meals. When going to University I met vegetarians for the first time in my life and they were just like normal human beings! They even seemed to be enjoying their veggies, so that's where I learned eating them. 
Still I like meat, but to my enormous surprise I don't find it hard at all to stop eating meet. I even learn to cook new dishes and I don't have to worry about bacteria from raw meat. And now about the part of me which isn't vegetarian: I don't want to bother other people with it. If they cook for me, or us, I'm not going to fish out the meat parts (although Sister would be ternally grateful: she's a younger version of me, concerning eating habits). 

And what does this all have to do with Ghana? That was the sort of turning point of stepping onto a more sustainable path, although this has never been a U-turn, as much as a very gentle curve. Chocolate could be one of the next steps on this road: so many people are suffering from our chocolate eating habits. Tony's Chocolonely is describing the issues very well here and in this movie you see a cocao farmer tasting chocolate for the very first time. Of course there are certificates like UTZ and Rainforest Alliance, but still there are a lot of things wrong in the cocoa business. But boy, I do like chocolate sooo much. 

My next step will probably something that has to do with purchashing more sustainbly produced clothes or even vintage ones. Or completely banning plastic bags from my life. Who knows. First I have to convince a few that being a vegetarian is not a terrible disease. 

ps. It's not about the animals themselves, or even the bad circumstances they are living in to be grown for our food, although this is a nice side effect. But it is the enormous amounts of land that are necessary to produce all the meat. You can simply not feed a lot of people with the same amount of land for meat production as when all these people would eat only vegetables.

Ghana - part I

Mijn laatste keer Ghana heeft zo'n indruk op mij gemaakt, ik werd er verdrietig van en tegelijkertijd keerde ik vol energie terug, vastberaden om 'er iets aan te doen' (naar believen in te vullen: armoede, klimaatsverandering, ontbossing). Hoe, wat en waar weet ik nog steeds niet, meestal zakt dit gevoel ook vrij gauw af, maar ik merk dat ik door de jaren dat dit gevoel zich aan het opbouwen is. Eerder had ik het gevoel ook wel, maar wachtte ik tot het weer afzakte en ik weer door kon met mijn eigen comfortabele leven. Maar nu ben ik op het punt gekomen dat ik dat niet zomaar meer kan. Of, laat ik eerlijk zijn, ik heb nog niets concreets veranderd, maar dat zit me lang niet lekker.

Soms vind ik het erg dat ik geen activist ben, of zelfs maar ergens helemaal van overtuigd. Ik zie vaak de andere kant van een verhaal en nuanceren is een techniek die ik tot in de puntjes beheers. Maar meer en meer wil ik verschil maken, wil ik dat ik niet alleen maar rondloop om te consumeren en mijn eigen zaakjes op orde hebben, maar zorgen dat ik een klein stukje van de wereld een klein stukje mooier maak. Dat klinkt als tekst uit kerstliedjes, waar we nu bijna niet omheen kunnen, maar geloof me, ik had dat gevoel al voor de eerste kerstliedjes dit jaar mijn oren bereikten.

Wie kennis vermeerdert, vermeerdert smart. Dat gevoel bekruipt me vaak en soms wilde ik dat ik niet wist dat vlees eten zo slecht is voor de aarde, dat chocola door kleine boertjes in bijvoorbeeld Ghana wordt verbouwd waarvan ze maar ternauwernood kunnen leven, dat plastic de oceanen vult en de magen van dieren, dat de auto gebruiken slecht is voor de lucht, je kont en je portemonnee. En ik weet ook nog steeds niet wat ik nu precies kan en wil gaan doen met deze groeiende bewustwording, maar gewoon maar doorleven, met een groeiend gevoel van onbehagen, staat me in ieder geval steeds meer tegen. Werk aan de winkel (maar eerst maar eens kerstvakantie ;-).
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
My last time in Ghana left a big impression: it filled me both with sadness as well as energy to go on and do something about it (it can be anything varying from fighting poverty, deforestation, climate change etc.). How, what and when is still to be determined, and each time I had this feeling before, I just waited for it to calm down after a short while, but this time I want it to last and have a permanent effect on my way of living. Continuing my current way of living is an idea that's giving me an uneasy feeling anyway. So, let's do something about it. As soon as I found it, I'll let you know.